Türkiye bir demokrasi
değil.
Buradan başlamak lazım
yazmaya ve okumaya. Ben yazmaya buradan başlıyorum. Türkiye bir demokrasi
olamaz. Mümkün değil. Teknik olarak, altyapı olarak, coğrafya olarak, geçmiş ve gelecek olarak mümkün değil. Bunda bir şey yok. Sıkma canını o kadar. Onlarca ülke var demokrasi olmayan. O sınıfa dahil oluruz. En azından sınıfımızı biliriz. Bu, "arada kalmışlık", bu "külürel ve sosyal araf" çok beter. Şaşkın zombiler olduk çıktık. Öldük mü, kaldık mı, ondan bile emin değiliz. Böyle zombi mi olur?
Demokrasi olan onlarca ülke de var öte yandan. Hazır ülkeler var. Belki hazır olanlarına gitmek lazım. Çok oldu giden. Çok insanın, çok kalifiye insanın var aklında gitmek. Aklı Greencard başvurusunda çok insanın. Haber bekliyorlar. Uyumadan önce greencard duası ediyorlar. Herkes çile çekmek istemiyor sanıldığı ve söylendiği kadar. Herkes çilekeş olmak için okumadı. Zaten aklı başında olan insan, bile bile çile çekmek istemez. Çile çekmeyi sevmez. Hasta değilse; sevmez. Çile çektirenleri de sevmez hasta olmayanlar. Çile çekmek normal bir şeymiş gibi yapanlardan uzak dururlar hep. Manyak değillerse; uzak dururlar.
"Peki Yunus efendi! Türkiye hiç mi demokratik değil?".
Bir diktatörlüğe kıyasla, demokratik elbette. Yarım yamalak demokrasi, hiç demokrasiden daha korkunç bence. Var zannediyorsun ama yok. Kafan bulanıyor. Midem bulanıyor sonra. Sürekli bir kandırılmışlık hissiyle dolanıyorsun. Dipte hep bir endişe. Berbat bir şey kısaca. "Demokrasisizliği" tercih ederim, "az demokrasiye".
Denedik. Olmadı.
"Türkiye Cumhuriyeti Projesi" olmadı.
Bakıldığında, olmuş gibi duruyor ama olmadı aslında. Uzaktan öyle duruyor. Yakından, içinden gerçek çok başka. Olabilecek olsaydı olurdu 90 küsür yılda. Detaylarla uğraşıyor olurduk şimdi. Süslüyor olurduk onu. Daha da güzel olurdu o zaman. Yıkmaya kıyamazdık. 90 küsür yıl çok uzun bir süre bir şeyler olmak, bir şeyleri oldurmak için. Bir çok insan, bir çok şey 90 küsür yıl yaşamaz bile.
Demokrasi olan onlarca ülke de var öte yandan. Hazır ülkeler var. Belki hazır olanlarına gitmek lazım. Çok oldu giden. Çok insanın, çok kalifiye insanın var aklında gitmek. Aklı Greencard başvurusunda çok insanın. Haber bekliyorlar. Uyumadan önce greencard duası ediyorlar. Herkes çile çekmek istemiyor sanıldığı ve söylendiği kadar. Herkes çilekeş olmak için okumadı. Zaten aklı başında olan insan, bile bile çile çekmek istemez. Çile çekmeyi sevmez. Hasta değilse; sevmez. Çile çektirenleri de sevmez hasta olmayanlar. Çile çekmek normal bir şeymiş gibi yapanlardan uzak dururlar hep. Manyak değillerse; uzak dururlar.
"Peki Yunus efendi! Türkiye hiç mi demokratik değil?".
Bir diktatörlüğe kıyasla, demokratik elbette. Yarım yamalak demokrasi, hiç demokrasiden daha korkunç bence. Var zannediyorsun ama yok. Kafan bulanıyor. Midem bulanıyor sonra. Sürekli bir kandırılmışlık hissiyle dolanıyorsun. Dipte hep bir endişe. Berbat bir şey kısaca. "Demokrasisizliği" tercih ederim, "az demokrasiye".
Denedik. Olmadı.
"Türkiye Cumhuriyeti Projesi" olmadı.
Bakıldığında, olmuş gibi duruyor ama olmadı aslında. Uzaktan öyle duruyor. Yakından, içinden gerçek çok başka. Olabilecek olsaydı olurdu 90 küsür yılda. Detaylarla uğraşıyor olurduk şimdi. Süslüyor olurduk onu. Daha da güzel olurdu o zaman. Yıkmaya kıyamazdık. 90 küsür yıl çok uzun bir süre bir şeyler olmak, bir şeyleri oldurmak için. Bir çok insan, bir çok şey 90 küsür yıl yaşamaz bile.
Birinin bunları söylemesi lazım ve de artık.
Benden daha mühim birinin. Lafı dinlenen birinin.
Yüksek sesle konuşamadıklarımız tortu oluyor çünkü sonra. Kalıyor. Geç kalıyoruz. Birikiyor. Başımız
belaya giriyor seslendiremedikçe bazı şeyleri yüksek sesle. Yüzleşmekten
kaçtıklarımız yok olmuyor ki zamanla. Sadece kaçıyoruz biz onlardan.
Buluşmalarımızı erteliyoruz. Arıyorlar, açmıyoruz. Bahaneden bol ne var!
Ama onlar hep orada. Bekliyorlar. Vakitleri de var. Çok vakitleri var.
Ama onlar hep orada. Bekliyorlar. Vakitleri de var. Çok vakitleri var.
Türkiye bir demokrasi
değil. İnsanları demokrat değil çünkü. Biri olmadan, diğeri olmaz. Demokrasi
bize pratikte lazım. Sevmemiz lazım, çok sevmemiz lazım onu olması için.
Sandığımız kadar sevmiyoruz. Sandığımız kadar önemsemiyoruz. Bir çoğumuz varlığından
haberdar bile değil. Bilmediğimiz bir şeye ne kadar ihtiyacımız olabilir ki?
Tanımadığı birini
özler mi insan?
Dünyanın sonu değil
bu. Kabul etmek lazım. Önünde engeller var Türkiye’nin bir demokrasi olması
için. Büyük engeller.
Genetik ve gelenekler.
İkisi de değişmez kolay kolay. Bugünden yarına değişmez. Engeller bunlar.
Bizden kuvvetliler. Kararı bunlar verecek. Verdi. Veriyor.
Beceremiyoruz biz
demokrasiyi. Saygı duruşlarını beceremediğmiz gibi. Oysa ikisi de çok kolay. İnat etmesek, çok kolay.
Zaten biz neyi becerebiliyoruz ki? Retorik bir soru değil bu. Lütfen bana çok iyi yaptığımız, en iyi yaptığımız, hakkını verdiğimiz ve dünyada da karşılığı olan tek bir şey söyler misin?
Hiçbir şeyi beceremiyor olmayı beceriyor olmamız sana da garip gelmiyor mu? Zor değil mi mesela bu kadar beceriksizlik? Becerikli olmaktan daha zor değil mi?
Zaten biz neyi becerebiliyoruz ki? Retorik bir soru değil bu. Lütfen bana çok iyi yaptığımız, en iyi yaptığımız, hakkını verdiğimiz ve dünyada da karşılığı olan tek bir şey söyler misin?
Hiçbir şeyi beceremiyor olmayı beceriyor olmamız sana da garip gelmiyor mu? Zor değil mi mesela bu kadar beceriksizlik? Becerikli olmaktan daha zor değil mi?
Yuvarlak bir deliğe,
bir küp sokmaya çalışıyoruz onlarca yıldır.
Elimize yüzümüze
bulaştırıyoruz. Bir silindire ihtiyacımız olduğunu anlayamıyoruz bir türlü.
Yuvarlak bir deliğe bir küp sokamayacağımızı, bunun teknik ve fiziksel olarak mümkün olmadığını
fark edemiyoruz. Uyaranlara kızıyoruz. Hapse filan atıyoruz hatta. Elimizdeki küpü yontuyoruz sürekli. Küpten silindir yapmaya
çalışıyoruz. Onu da yapamıyoruz üstelik.
İyi yontucular da
değiliz. Ne yonttuğumuzu, ne de, ne için yonttuğumuzu bilmiyoruz. Sadece
yontuyoruz. "Yont" diyor birileri. Biz de yontuyoruz. İnanmadan. Şuursuzca. İnanmazsan çok zor. Senin olması çok zor inanmadığın bir
şeyin. Çağırsan gelmez inanmadığın şey. Sesini duyuramazsın ona. Duysa da umursamaz.
Zaman kaybediyoruz
sürekli. Zamanın da kıymetini bilmediğimiz için, zaman kaybettiğimizin ayırdına
varamıyoruz. Zamanın kıymetini bilmeyenlere normal gelir onu kaybetmek. Oysa bu
korkunç bir şeydir. Zaman kaybettiğimizi anlamadığımız için, zaman kazanmayı da
umursamıyoruz. O kazandığımız zamanla, onu kazansak, neler yapabileceğimizi
göremiyoruz.
Zaman geçiyor bu
arada. Hızlıca. Durmadan ve beklemeden.
Oy vermek mesela.
Karar vermek yani. Karara ortak ya da karşı olmak yani. Çok mühimdir bu
demokraside.
Kendini ifade etmek.
Düşünürken özgür hissetmek. İtiraz hakkı. Eleştirmek.
Risk almaktır hepsi.
Ama insanı canlı kılar. Riskin cazibesi diyorum ben buna. Bir kumarbazı düşün! Baştan sona canlı kılar. Heyecan verir. Bu hazzı bilmiyor çok
baskın bir çoğunluk. Çok kalabalıklar bilmeyenler. Kalabalık ve organize. İnsansız
işleyemez demokrasi. Onlar olmadan olmaz. Onlarsız olmaz. Bu haz olmadan, bu
heyecan yayılmadan olmaz. Zaten yayılsa sel olur halklar. Selin de önünde kimse
duramaz.
Marş motoru “özgürlüklerdir”
demokrasinin.
Sokağa çıkalım mı
seninle vaktin varsa? Soralım mı insanlara bir şeyler. Yoksa hiç bulaşmayalım
mı?
Önceliklerini soralım
mesela. Özgürlükler, demokrasi, insan hakları, ifade özgürlüğü, sanat, spor…
“Bunlar öncelikler
listenizde ilk 10’a girer mi?” diye soralım mı?
Yoksa cevabı
bildiğimiz sorulardan vaz mı geçelim?
“Vazgeçenler” çoğaldı.
Onları çok iyi anlıyorum.
"Oy verme
bilinci", çoğunlukla, "alışkanlık" olarak tanımlanan toplumlarda
mesela, demokrasi makinası çalışmaz. Zira bu tip toplumlar, demokrasinin ne
olduğunu, kim için olduğunu, onunla neler yapılabileceğini, ne işe yaradığını
bilmez.
Demokrasinin olması
için, demokrasi olmadan yapamıyor olması lazım kişilerin, toplumların. DNA'sına
işlemiş olması, yerine başka hiçbir şey, hiçbir kişi koyamaması lazım.
Demokrasi bir refleks olursa iş görür ancak.
Demokrasi bir refleks olursa iş görür ancak.
Hayatının neresinde var demokrasi? Okulda var mıydı? Trafikte
var mı? Ailende? Dolmuşta para üstü isterken bile utanıp sıkılan bir toplumda,
hangi demokrasi?
“Benim dediğimi dediğin sürece, benim inandığıma inandığın
sürece; ne dersen de, neye inanırsan inan”
Sözde demokrasimizin ilk cümlesidir bu. En hasta halidir. Ölmesi
gerekir bunun. Ölmeden yeniden doğamaz çünkü. Gücü eline geçiren,
kişiselleştirir onu. Kölesi yapmak ister.
En basitinden; tuttuğumuz takımların başkanlarına baksana?
Neler söylediklerine, tavırlarına baksana. Başka takımlar söz konusu olduğunda,
kendine bak ya da. Bir umut var mı?
Hayatının ne kadarı demokrasi? En son ne zaman kullandın onu?
Evden çıkarken, her gün yanına alıyor musun onu? Gittiğin her yere o da geliyor
mu seninle cüzdanın gibi?
Demokrasi senin kimliğin mi? Cüzdanında mı duruyor?
Bir belçikalının demokrasiden anladığı şeyle, seninki aynı olabilir
mi? Buna izin var mı?
Bir isveçli kadar sık sığınıyor musun ona? Arkana alıyor
musun? Sırtını dayıyor musun?
Bir alman kadar güveniyor musun? İlişkiniz sağlam mı o kadar?
Özlüyor musun mesela olmadığı zamanlar? Arıyor musun onu?
Sen hala Afganistan'dan farkımız var zannediyorsun.
Sen hala Afganistan'dan farkımız var zannediyorsun.
Zayıflık kabul edilir bu topraklarda aslen özgürlük olan şey.
“Yumuşak” gelir bir çoğuna. Korkar pek çokları demokrasiden, medeniyetten
korktukları gibi. Kullanmayı bilmediklerinden.
Acıdır bu. Çok acıdır.
Korktukları kendileridir aslında. Noksanlıklarından,
yetersizliklerinden korkarlar. Açık vermekten korkarlar. Açıkları çoktur çünkü.
Bir kıta kadar çoktur.
Şartları olur demokrasinin. Talepleri olur. Bir kullanma
kılavuzu olur.
Böyle değilse şartlar, çalışır gibi yapar makina. Sık sık bozulur.
İş görmez.
"Fiyakalı" bir kelime olarak kalır. Takım elbiseli adamların, haber kanallarında, bültenlerinde ağızlarını doldurmaktan başka bir halta yaramaz. Halbuki çok daha fazlasıdır.
Böyle değilse şartlar, çalışır gibi yapar makina. Sık sık bozulur.
İş görmez.
"Fiyakalı" bir kelime olarak kalır. Takım elbiseli adamların, haber kanallarında, bültenlerinde ağızlarını doldurmaktan başka bir halta yaramaz. Halbuki çok daha fazlasıdır.
Ve herkes içindir demokrasi. Anlayamadığımız
budur bizim. Zaten bir anlasak...anlamaya bir başlasak...anlamanın tadını bir alsak...
En güzel tarafı, adaletidir çünkü.
En güzel tarafı, adaletidir çünkü.
Türkiye bir demokrasi değildir. Olamaz da. Böyle başladım, böyle de
bitireyim.